BMT qlobal artım proqnozunu azaldıb
Birləşmiş Millətlər Təşkilatı qlobal iqtisadi artım proqnozunu azaldıb və bunu İranın iştirak etdiyi müharibənin davam edən fəsadları ilə əlaqələndirib. BMT-nin İqtisadi və Sosial Məsələlər Departamenti hazırda qlobal ÜDM artımının 2026-cı ildə 2.5 faiz, 2027-ci ildə isə 2.8 faiz olacağını proqnozlaşdırır. Əvvəlki proqnozlar müvafiq olaraq 2.7 faiz və 2.9 faiz idi.
Yenilənmiş proqnoz Hörmüz boğazının bağlanması nəticəsində enerji qiymətlərinin artmasını və maliyyə bazarlarında volatilliyin yüksəlməsini əks etdirir. Bu bağlanma neft və təbii qaz tədarükünü ciddi şəkildə pozub. Münaqişə 28 fevralda başlamazdan əvvəl gündəlik təxminən 130 ticarət gəmisi keçdiyi halda, indi boğazdan gündə yalnız təxminən 10 ticarət gəmisi keçir.
BMT-nin iqtisadi təhlil üzrə direktoru vəziyyəti enerji bazarlarına ilkin şokdan daha geniş qlobal tədarük şokuna çevrilən proses kimi xarakterizə edib. Onun miqyası və müddəti isə hələ də qeyri-müəyyən qalır. Proqnozda neft qiymətlərinin ilin ikinci yarısında azalacağı və hökumətlərin yanacaq ehtiyatlarından istifadə etməklə tədarük şokunu qismən kompensasiya edə biləcəyi ehtimal olunur.
Daha mənfi ssenaridə qlobal artım 2.1 faizə qədər yavaşlaya bilər. Bu, COVID-19 pandemiyası və 2007-2009 qlobal maliyyə böhranı istisna olmaqla, bu əsrdə ən zəif göstəricilərdən biri olar. Proqnozda həmçinin qeyri-müəyyənliyin artdığı vurğulanır və bunun özü də iqtisadi fəallığa ciddi təzyiq göstərir.
İnkişaf etməkdə olan ölkələrin xüsusilə ağır zərbə alacağı gözlənilir. Bu ölkələrdə artımın pandemiyadan əvvəlki orta göstəricilərdən 1.3 faiz bəndi aşağı olacağı proqnozlaşdırılır. Qlobal miqyasda isə bu fərq 0.7 faiz bəndi təşkil edir. Qərbi Asiya ən kəskin yavaşlama ilə üzləşir. Region üzrə artım proqnozu 2026-cı ildə 4.1 faizdən 1.4 faizə endirilib. Karib hövzəsi, Qərbi Afrika, Mərkəzi Afrika, Cənub-Şərqi Avropa və Birləşmiş Krallıq üçün artım qiymətləndirmələri də 0.4-0.5 faiz bəndi azaldılıb.
ABŞ və Çin üzrə artım perspektivləri dəyişməz qalaraq müvafiq olaraq 2 faiz və 4.6 faiz səviyyəsində saxlanılıb.
Aprelin əvvəllərində ABŞ və İran arasında əldə olunan atəşkəs müharibəni müvəqqəti dayandırsa da, Hörmüz boğazından dəniz nəqliyyatı hələ də məhdud olaraq qalır. Bu isə qlobal enerji tədarükündə pozuntuların davam etməsinə səbəb olur. BMT-nin proqnozu azaltması digər beynəlxalq təşkilatların oxşar addımlarından sonra baş verib. Onların arasında Beynəlxalq Valyuta Fondu da var. Fond bu yaxınlarda qlobal artım proqnozunu 3.3 faizdən 3.1 faizə endirib.