İran münaqişəsi ABŞ üçün trilyonluq yük ola bilər

ABŞ-ın İrana qarşı davam edən hərbi kampaniyası Vaşinqtona artıq təxminən $29 milyarda başa gəlib. Bu məbləğ Pentaqonun əvvəlki $25 milyardlıq hesablamasını üstələyib. Ekspertlər isə yekun maliyyə yükünün nəticədə $1 trilyona qədər arta biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər.

Pentaqonun nəzarətçisi Cey Herst çərşənbə axşamı Nümayəndələr Palatasının Təxsisatlar Komitəsində keçirilən dinləmədə bildirib ki, yenilənmiş hesablamalar münaqişə ilə bağlı artan əməliyyat və avadanlıq xərclərini əks etdirir.

“Beləliklə, Nümayəndələr Palatasının Silahlı Qüvvələr Komitəsində ifadə verilən zaman bu məbləğ $25 milyard idi. Lakin birgə qərargah komandası və nəzarətçi komandası bu hesablamanı daim nəzərdən keçirir. İndi düşünürük ki, bu rəqəm 29-a daha yaxındır”, Herst deyib.

“Bu, avadanlığın təmiri və dəyişdirilməsi üzrə yenilənmiş xərclərlə, həmçinin şəxsi heyətin döyüş bölgəsində saxlanılması üçün ümumi əməliyyat xərcləri ilə bağlıdır”, o əlavə edib.

ABŞ-ın İran müharibəsinə müdafiə xərclərində artım

Yenilənmiş hesablama Pentaqonun aprelin sonlarında təqdim etdiyi göstəricidən $4 milyard çoxdur.

Pentaqon ziyan xərclərinin hələ daxil edilmədiyini bildirir

Herst daha sonra Senatın Təxsisatlar Alt Komitəsində keçirilən dinləmədə deyib ki, $29 milyardlıq hesablama ABŞ-ın regiondakı hərbi bazalarına dəyən ziyanın xərclərini hələ əhatə etmir.

“Hazırda yaxşı bir hesablamamız yoxdur”, Herst bildirib.

CNN-in məlumatına görə, daxili qiymətləndirmələr göstərir ki, infrastrukturun təmiri və hərbi aktivlərin dəyişdirilməsi tam nəzərə alındıqdan sonra real maliyyə təsiri $40 milyard ilə $50 milyard arasında yüksələ bilər.

Münaqişə ABŞ-da aralıq seçkilər ərəfəsində getdikcə daha həssas siyasi məsələyə çevrilib. Demokratlar müharibəni yaşayış xərclərinin artması və inflyasiya narahatlıqları ilə əlaqələndirməyə çalışırlar.

“Məsələn, istifadə olunan Tomahawk raketlərinin inventardakı dəyəri hər biri üçün təxminən $ 2 milyondur. Lakin bu gün onların dəyişdirilməsi $3 milyon ilə $3.5 milyon arasında başa gəlir. İnventardakı Patriot raketlərinin dəyəri $1-2 milyon idi, amma daha yeni versiyaların hər biri $4 milyon ilə $5 milyon arasındadır. Eyni vəziyyət yanacaq və digər təchizat vasitələrinə də aiddir. Biz daha aşağı qiymətlərlə alınmış ehtiyatları istifadə edir və onları hazırkı daha yüksək qiymətlərlə əvəz edirik”, Bilmes deyib.

Xərclərin artmasına baxmayaraq, ekspertlər bildirirlər ki, bu rəqəm xeyli az göstərilib.

Ekspert ümumi xərclərin sonda $1 trilyona çata biləcəyini deyir

Harvard Kennedy School tərəfindən ötən həftə yayımlanan araşdırmaya görə, İrana qarşı müharibədə xərclər $1 trilyona qədər çata bilər. Araşdırmada qeyd olunur ki, qısamüddətli ilkin xərclər üçün gündə təxminən $2 milyard sərf olunur. Müharibə büdcəsi üzrə ekspert Linda Bilmesin sözlərinə görə, bu, yalnız “aysberqin görünən hissəsidir”.

Reuters-in məlumatına görə, Tramp administrasiyası müharibənin ilk altı gününün ən azı $11.3 milyarda başa gəldiyini hesablayıb.

Araşdırmaya əsasən, münaqişənin yalnız ilk günləri ABŞ-a ən azı $16 milyarda başa gəlib. Bu, bahalı raket sistemlərinin sürətlə tükənməsi və yüksək əməliyyat xərcləri səbəbindən Pentaqonun ilkin hesablamalarından xeyli yüksəkdir.

Harvard Kennedy School-un ABŞ hərbi xərcləri üzrə araşdırması

ABŞ Prezidenti Donald Tramp FY2027 üçün $ 1.5 trilyonluq müdafiə büdcəsi təklif edib. Müharibə naziri Pit Heqsetdən 2026-cı il büdcəsi ilə müqayisədə müdafiə xərclərində təxminən 42-44% artımı əsaslandırmaq istənilib.

O, təklifi “tarixi”, eyni zamanda “fiskal baxımdan məsuliyyətli” adlandırıb. Bununla belə, milyardların hara yönəldiyi barədə detallı açıqlama verməkdən yayınıb.

ABŞ ordusu üçün xərclərin azalması ehtimalı zəif görünür. Yaxın Şərqdəki son hadisələr münaqişənin yenidən alovlana biləcəyinə işarə edir.

Trampın İranın təklifini rədd etməsi kövrək atəşkəsi daha da gərginləşdirib. O, tələblər yerinə yetirilməsə, mülki enerji infrastrukturu da daxil olmaqla hədəflərə hücumlarla münaqişəni bərpa edəcəyi ilə dəfələrlə hədələyib.

İran isə Körfəz ölkələrindəki ABŞ müttəfiqlərinə zərbələrlə cavab verməyi planlaşdırır. Bu, qlobal yanacaq böhranını daha da dərinləşdirə bilər.

“Əminəm ki, İran müharibəsinə $1 trilyon xərcləyəcəyik. Bəlkə də artıq bu məbləği yığmışıq”, Bilmes deyib.