The Lancet: Qan köçürməsi beta-amiloid ötürə bilər

The Lancet elmi jurnalında dərc olunan son məqalə Alzheimer xəstəliyi ilə əlaqələndirilən beta-amiloid zülalının qan köçürmələri vasitəsilə istəmədən ötürülə biləcəyi ehtimalını gündəmə gətirib. London Universitet Kolleci (UCL) və London Universitet Kolleci Xəstəxanasının (UCLH) tədqiqatçıları bu hipotetik riski araşdırmaq üçün genişmiqyaslı epidemioloji SCANDAT tədqiqatının məlumatlarını təhlil ediblər.

Beta-amiloid beyində anomal şəkildə toplandıqda Alzheimer xəstəliyi və beyin amiloid angiopatiyası ilə əlaqələndirilən zülaldır. Bu vəziyyət beyin qan damarlarına təsir edir və beyindaxili qanaxmalara səbəb ola bilər. Tədqiqatda qan köçürülən şəxslərlə spontan beyin qanaxmaları riskinin artması arasında statistik əlaqə aşkarlanıb. Bu əlaqə xüsusilə donorun sonradan təkrarlanan beyindaxili qanaxmalar keçirdiyi hallarda daha aydın görünüb. Həmin korrelyasiya səbəb-nəticə əlaqəsini sübut etməsə də, belə patologiyanın ötürülməsi mexanizmlərinin araşdırılmasına ehtiyac olduğunu göstərir.

Tədqiqatçılar beta-amiloid patologiyasının yatrogen ötürülməsi ilə bağlı tarixi hallara da istinad ediblər. Bunlara meyitdən götürülmüş sərt beyin qişasının transplantasiyası ilə aparılan əməliyyatlardan onilliklər sonra beyin amiloid angiopatiyası inkişaf edən pasiyentlər daxildir. Uşaqlıq dövründə meyitdən əldə edilmiş insan böyümə hormonu (c-hGH) ilə müalicə alan şəxslərdə də oxşar hallar qeydə alınıb. Böyük Britaniyada 1980-ci illərdə və 1990-cı illərin əvvəllərində istifadəsi dayandırılan bu tibbi materiallar illər sonra Alzheimerə bənzər xəstəliyin nadir halları ilə əlaqələndirilib.

Bununla belə, müəlliflər vurğulayırlar ki, hazırda qan köçürmələrinin beta-amiloid patologiyasını ötürdüyünü və ya Alzheimer xəstəliyi riskini artırdığını təsdiqləyən birbaşa sübut yoxdur. Professor Con Kollinc qan köçürmələrinin həyat xilas edən əhəmiyyətini qeyd edib və pasiyent təhlükəsizliyini təmin etmək üçün mümkün risklərin hərtərəfli araşdırılmasının vacibliyini vurğulayıb.

Qan köçürməsinə ehtiyacı olan pasiyentlər üçün tövsiyə dəyişməz qalır: onlar bu nəticələrə əsaslanaraq zəruri tibbi müalicədən imtina etməməlidirlər. Çünki bu məsələ ilə bağlı elmi qeyri-müəyyənliklər hələ də qalır.