Güclü El Nino ABŞ-da inflyasiyanı yüksəldə bilər

El Nino-nun ABŞ-da güclənəcəyi gözləntisi ərzaq və enerji qiymətlərini artıraraq inflyasiyanın uzun müddət yüksək qalmasına səbəb ola bilər. Ekspertlər bunun ABŞ Federal Ehtiyat Sisteminin (Fed) faiz qərarlarına ciddi təsir göstərəcəyini bildirirlər.

ABŞ Milli Okean və Atmosfer Administrasiyasının (NOAA) proqnozlarına görə, oktyabr-dekabr dövründə “çox güclü” El Nino ehtimalı %81 səviyyəsindədir. Bu vəziyyət tarixin ən güclü El Nino hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir və “Super El Nino” adlandırıla bilər. El Nino-nun quraqlıq, həddindən artıq yağıntı və fırtına kimi hava hadisələrini artıraraq kənd təsərrüfatı istehsalına mənfi təsir göstərəcəyi, qlobal ərzaq qiymətlərini yüksəldə biləcəyi proqnozlaşdırılır. Həmçinin isti hava dalğalarının elektrik enerjisinə tələbi artıracağı, quraqlığın isə hidroelektrik istehsalını azaldaraq təbii qaz və digər enerji mənbələrinə tələbi yüksəldəcəyi bildirilir.

Fed sədri Kevin Warshun sözlərinə görə, qarşıda duran ən böyük risk yalnız enerji qiymətlərinin artması deyil. Əsas risk bu artımın ərzaq və xidmət sektoruna yayılması, nəticədə davamlı inflyasiyaya çevrilməsidir. Fed-in faiz artırımlarının neft təklifini artırmayacağı və ya hava şəraitini dəyişməyəcəyi vurğulanır. Pul siyasətinin əsas müəyyənedicilərinin əməkhaqqı artımları, xidmət inflyasiyası və uzunmüddətli inflyasiya gözləntiləri olacağı qeyd edilir. İnflyasiya gözləntiləri nəzarət altında qalsa, Fed faizləri sabit saxlaya bilər. Lakin qiymət artımları iqtisadiyyatda möhkəmlənsə, sərt pul siyasəti yenidən gündəmə gələ bilər.

Bazar təhlillərində Fed-in qarşıdakı dövrdə yeni faiz artırımlarından daha çox mövcud faiz səviyyələrini daha uzun müddət qoruyacağı proqnozlaşdırılır. Bu səbəbdən 2026-cı ildə gözlənilən faiz endirimlərinin təxirə salına biləcəyi və ilk endirimlərin 2027-ci ilə keçə biləcəyi bildirilir.

Enerji bazarında sərtləşmə davam edərsə, neft emalı zavodlarının, tanker operatorlarının və kənd təsərrüfatı sektorundakı şirkətlərin müsbət təsirlənəcəyi qiymətləndirilir. Aşağı faiz mühitindən asılı artım yönümlü səhmlərin, mənzil sektorunun və istehlak xərclərinə həssas şirkətlərin isə yüksək faiz və enerji xərclərindən mənfi təsirlənə biləcəyi qeyd olunur. İranla bağlı enerji təklifi riskləri azalsa da, güclü El Nino-nun 2026-cı ilin sonu və 2027-ci il ərzində inflyasiya üzərində təzyiq yaratmağa davam edəcəyi düşünülür. Bu səbəbdən Fed-in ən mühüm sınağının müvəqqəti qiymət artımları ilə davamlı inflyasiyanı ayırd etmək olacağı bildirilir.